Regionale Woondeals: met veel tamtam aangekondigd – en daarna?

Groningen had in 2019 de primeur van de allereerste Regionale Woondeal. Daarna volgden vele andere steden en regio’s, vaak met de nodige tamtam aangekondigd. Hoe staan we er nu voor met de regionale woondeals?

door Jaap Hoeve

Toenmalig minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de burgemeester van de stad Groningen spraken in 2019 af om in tien jaar tijd 20.000 woningen te bouwen. De eerste Regionale Woondeal was een feit.

Daarna volgden woondeals in vele andere steden en regio’s, vaak met de nodige tamtam aangekondigd. De – al dan niet bindende – afspraken voor doelstellingen en samenwerkingen tussen landelijke, provinciale en lokale overheden en projectontwikkelaars, zouden dé oplossing van het woningtekort moeten zijn. Hoe staat het er nu voor? Worden de beloofde aantallen gehaald, of zijn de trots aangekondigde deals ‘in een la’ verdwenen?

Cijfers geven een gevarieerd beeld. In sommige regio’s gaat het lekker, in sommige regio’s moeten gaten worden opgevuld met flexwoningen en elders zijn de doelen onrealistisch.

Groningen-Drenthe: 28.500 woningen in 10 jaar

De Groningse woondeal uit 2019 is in 2023 uitgebreid tot een regionale woondeal voor Groningen en Noord-Drenthe, met als streefgetal 28.500 woningen. Officieel spreken ze in het noorden van drie afzonderlijke regionale deals. Er zijn specifieke afspraken gemaakt voor de bouw van 3.293 nieuwe woningen in Eemsdelta, 3.846 woningen in Oost-Groningen en 21.370 in de regio Groningen-Assen. Voor die laatste regio werken de provincies Groningen en Drenthe samen met de Groninger en Noord-Drentse gemeenten.

De regio Arnhem-Nijmegen loopt voor op schema. Vooral in Arnhem zijn veel flexwoningen gebouwd. – Foto: Canva

Arnhem – Nijmegen: voor op schema

De regio Arnhem-Nijmegen maakte in juni bekend dat er de afgelopen jaren méér woningen zijn gebouwd dan afgesproken. Twee jaar geleden werd afgesproken dat er van 2022 tot en met 2024 11.590 woningen bij moesten komen. Dat getal was een uitwerking van de woondeal uit 2020. Eind 2024 stond de teller op 12.322. Dat is 732 meer dan in 2022 afgesproken. Daarbij moet wel worden aangetekend dat in zowel Arnhem als Nijmegen vorig jaar veel flexwoningen zijn gebouwd, vooral in Arnhem. De stad bouwde een hele ‘wijk’ met 148 flexwoningen die tien jaar mogen blijven staan.

Metropoolregio Amsterdam: 171.200 woningen

Ook de Metropoolregio Amsterdam (MRA) ligt goed op schema. De 30 gemeenten in deze regio (inclusief Almere en Lelystad) willen in samenwerking met corporaties en marktpartijen van 2022 t/m 2030 171.200 woningen realiseren.

‘Tijdelijke woningen kloppen de cijfers op en maskeren hoe slecht we eigenlijk presteren’

Pieter van Santvoort, makelaar in de regio Eindhoven

De daadwerkelijke productie van woningen ligt heel dicht in de buurt van de woondealopgave. In 2022 zijn er meer woningen gebouwd dan geprognotiseerd, meldt een woordvoerder. “Na een daling in 2023 is in 2024 het aantal woningen dat gebouwd wordt weer gestegen. In de plancapaciteit staan de komende jaren meer dan genoeg plannen om de woningbouw te realiseren.”

Het regionale aandeel is bijna een vijfde (19%) van de nationale woningbouwopgave (900.000). Daarnaast is voor de regio Noord-Holland Noord de bouw van 40.000 nieuwe woningen afgesproken. In totaal moeten de provincies Noord-Holland en Flevoland goed zijn voor 220.000 woningen.

Woningen in Tilburg. In Noord-Brabant zijn in maart 2023 vier regionale Woondeals ondertekend. – Foto: Canva

130.000 nieuwe woningen in Noord-Brabant

In Noord-Brabant zijn in maart 2023 vier regionale Woondeals ondertekend, in totaal goed voor de bouw van 130.600 nieuwe woningen tot en met 2030, verdeeld over 56 gemeenten. Twee derde van de nieuwbouw gaat bestaan uit betaalbare woningen en 40% van de nieuwbouw is bedoeld voor middeninkomens. Voor sociale huur gaat het om 39.322 woningen. In totaal moeten 87.383 nieuwe woningen in de categorie ‘betaalbaar’ vallen.

Eindhoven zorgenkind door groei ASML

De regio Eindhoven is daarbij een zorgenkind. Sinds 2023 wordt “nog niet de helft van de productie gehaald”, vertelt Pieter van Santvoort, makelaar en betrokken bij nieuwbouwinitiatieven in de regio. Ook hier worden de cijfers “opgeklopt” (aldus Van Santvoort) met veel tijdelijke woningen, zoals een oud kantoorgebouw waar studentenwoningen komen. “Dat biedt geen structurele oplossing”, aldus Van Santvoort. “Ze maskeren een beetje hoe slecht we met z’n allen eigenlijk presteren.”

Makelaar Pieter van Santvoort vindt dat de regio Eindhoven onderpresteert als het gaat om woningbouw.

En dan moet de verwachte groei van ASML, de grote aanjager van de woningvraag in de regio, nog beginnen. Naar verwachting komt die volgend jaar serieus op gang. “En voor elke baan bij ASML komen er twee of drie bij in de keten van toeleveranciers, ie in de regio moeten wonen.”

“Het zal echt nog wel even duren voor de regio voldoet aan de doelstellingen”, zegt Van Santvoort. “En dan hebben we het nog niet over de bijkomende problemen: de prijzen blijven stijgen en mensen gaan steeds verder van Veldhoven op zoek. Daardoor breidt de vraag zich als een olievlek uit over Brabant en tot Nijmegen aan toe. En dit leidt tot het dichtslibben van wegen.”

Niet voor niets stuurde de Eindhovense burgemeester Dijsselbloem namens de regio een brandbrief aan de formateurs van een nieuw kabinet op: kijk bij woningbouwplannen ook naar infrastructuur en andere voorzieningen.

Cijfers leunen op tijdelijke bouw

Conclusie: de cijfers geven een wisselend beeld. Er zijn regio’s die minder presteren en er zijn regio’s die het goed doen, of zelfs beter dan verwacht. Maar die leunen vaak wel op tijdelijke bouw en flexwoningen om de doelcijfers te halen.