Veel gemeenten bestrijden ‘invasie’ met lokale voorrang koopwoningen

Eigen inwoners voorrang geven als ze een koopwoning willen aanschaffen: steeds meer gemeenten doen het. Zo besloten Deventer en Gennep recent om de helft van de betaalbare koopwoningen toe te wijzen aan inwoners en/of mensen met een lokale binding. Kopers ‘van buiten’ houden ze hiermee bewust op afstand.

Gemeenten hebben sinds 2024 de mogelijkheid om een deel van de betaalbare koopwoningen toe te wijzen aan eigen inwoners. Recent nemen steeds meer gemeenten de beslissing om dit ook daadwerkelijk te doen.

Inwoners en lokaal gebonden woningzoekenden

Zo viel in Deventer vorige maand het besluit in de gemeenteraad om bij maximaal de helft van de betaalbare nieuwbouw koopwoningen voorrang te geven aan een specifieke groep. Het gaat om inwoners, maar ook om woningzoekenden die een lokale binding met de stad hebben.

De criteria zijn dat iemand minstens tien jaar in Deventer moet hebben gewoond, of in die periode een maatschappelijke binding met de gemeente opbouwde, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, schrijft Salland1.nl.  De maatregel gaat op 1 juni 2026 in en geldt voor woningen tot €420.000.

Netwerk voor jongeren behouden

CDA-fractievoorzitter Teuni Scholthof van Deventer is blij met deze beslissing. “Starters, senioren maar ook andere inwoners van de gemeente Deventer maken nu een grotere kans op een huis.”

Volgens haar is al jaren sprake van verdringing door kopers van buiten de stad. Ze ziet dat hierdoor jongeren, die eigenlijk in een netwerk van ouders, vrienden en sport willen blijven, noodgedwongen vertrekken. Ook voor senioren is het lastig om naar een kleinere woning in hun omgeving te verhuizen. “Ik vind dat we de samenleving bij elkaar moeten houden, en dit draagt daaraan bij”, aldus de fractievoorzitter.

Ook Gennep geeft inwoners voorrang

In de Limburgse gemeente Gennep is begin deze week besloten om inwoners voorrang te geven op een betaalbare koopwoning. Hier gaat het om nieuwbouwwoningen tot €405.000, schrijft L1. Inwoners van Gennep krijgen bij nieuwe projecten als eerste de mogelijkheid om woningen te kopen. Pas na enkele maanden kunnen ook andere kopers een bod doen.

‘Invasie uit Nijmegen’ tegengaan

De gemeente Gennep gaat hiermee een invasie tegen van vooral kopers uit de regio Nijmegen, vertelt wethouder Rob Peperzak. Dat de interesse uit die regio groot is, heeft ermee te maken dat de huizenprijzen daar hoger liggen. “Met deze maatregel willen we een invasie van nieuwe mensen proberen te beperken.”

In Limburg zijn er volgens L1 meer gemeenten die lokale voorrang overwegen, zoals Venlo, Venray, Horst aan de Maas en Bergen. In Midden-Limburg speelt de woningdruk in de regio Eindhoven, wat ten koste gaat van lokale huizenjagers.

Inkomenseisen aan lokale kopers

Sommige gemeenten die inwoners voorrang verlenen, stellen ook eisen aan het inkomen van de kopers. Dat is bijvoorbeeld het geval in Bunnik, waar in december het besluit viel om een kwart van de betaalbare koopwoningen toe te wijzen aan eigen inwoners, meldt Bunniksnieuws.

In Bunnik mogen kopers van nieuwe betaalbare koopwoningen maximaal 2,5 keer modaal verdienen. Bij doorverkoop mogen zij binnen tien jaar niet meer vragen dan wat zij zelf voor het huis betaald hebben, vermeerderd met inflatie.

In Almere probeert de gemeente de verkoop aan eigen inwoners te koppelen aan een concreet nieuwbouwproject, waarbij ook wordt gekeken naar inkomen. Het bestuur wil zo koophuizen bereikbaar maken voor mensen die net boven de grens voor sociale huur uitkomen. Hierover is nog geen definitief besluit genomen.

Meer woningzoekenden kijken juist buiten regio

Hoewel dus steeds meer gemeenten de voorrangsregeling gaan gebruiken, blijkt in de praktijk dat steeds meer kopers een huis zoeken buiten de eigen gemeente. Dat meldde het Kadaster eind vorig jaar na onderzoek.

In een derde van de gemeenten komt meer dan de helft van de kopers van betaalbare nieuwbouwwoningen van buiten de gemeentegrenzen. In 2019 was dat nog 23%. De vier grootste steden trekken de meeste kopers van buiten de regio.