Stilvallen woningbouw door netcongestie dreigt, ‘kijk naar lokale oplossingen’

Het risico dat woningbouw nog dit jaar stilvalt als gevolg van netcongestie is reëel. Dat stellen gemeenten, provincies en projectontwikkelaars. Intussen pleiten experts voor lokale systemen van energievoorziening.

Het onderscheid tussen ‘kleine en grote’ aansluitingen op het stroomnet verdwijnt per 1 juli. Dat zal woningbouwprojecten vertragen of zelfs stilleggen, verwachten betrokken partijen zoals gemeenten en ontwikkelaars.

Tot nu toe hielden netbeheerders nog ruimte achter de hand op het stroomnet voor woningbouw, maar vanaf komende zomer komen ook deze bouwprojecten op de wachtlijst. Daar staan inmiddels al zo’n 14.000 aanvragers op, schrijft het FD.

Onderzoek naar restruimte

Netbeheerders onderzoeken nu hoeveel restruimte er nog is en hoe ze die gaan verdelen.

Daarvoor heeft toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) een prioriteitenlijst gemaakt. Bovenaan staan bedrijven die meer ruimte op het net kunnen realiseren, zoals grote batterijprojecten. Op de tweede plek staan instellingen als defensie, ziekenhuizen en hulpdiensten. Als derde komen partijen zoals scholen en woonwijken aan de beurt.

Woningbouwprojecten kunnen hierdoor verdere vertraging oplopen, zegt een woordvoerder van bouwbedrijf Heijmans in het FD. Heijmans waarschuwt daar al twee jaar voor, aldus de woordvoerder.

Brandbrief over stroomnet

Afgelopen najaar schreven gemeenten een brandbrief aan demissionair minister Sophie Hermans van Groene Groei. Ze willen duidelijke communicatie over wie er na 1 juli prioriteit krijgt en waarom. En er zijn garanties nodig voor een zorgvuldige overgang, aldus de steden.

In Utrecht is van alle steden het probleem met netcongestie het meest urgent. Hier krijgt mogelijk de helft van de 23.000 woningen die tot 2030 op de planning staan, geen stroomaansluiting. Wethouder Senna Maatoug van energie en klimaat pleit voor een herverdeling van de ruimte op het net. Ook moeten bedrijven worden gedwongen tot ‘spits mijden’ op het net. Nieuwe woonwijken zouden het stroomnet minder moeten belasten.

Meer lokale energie gebruiken

In economenvakblad ESB schrijven experts hoe lokale opwekking van energie de nationale infrastructuur kan ontlasten. Dat is zinvol, want uitbreiding van de landelijke infrastructuur is duur: in totaal gaat dit zo’n €192 miljard kosten. Hierdoor stijgen ook de kosten per huishouden sterk.

De inzet op lokale voorzieningen, waar productie en gebruik dicht bij elkaar plaatsvinden, kan veel kosten besparen, stellen de experts. Het gaat om het afstemmen van vraag en aanbod per wijk. Het opwekken kan via zonnepanelen, -collectoren en windenergie. Ook kan de restwarmte van bijvoorbeeld een ziekenhuis, zwembad of metro worden gebruikt.

Managen van verbruik

Bewoners van een wijk leveren met lokale systemen in feite energie aan elkaar. Door opschaling kunnen huishoudens en bedrijven voor een groot deel lokale energie gebruiken. Energiemanagementsystemen kunnen de apparaten managen en zo bepalen wanneer wasmachines het best kunnen draaien en wat de beste tijd is om auto’s op te laden.

Voordelen van deze lokale oplossingen zijn dat er veel minder landelijk hoeft te worden uitgebreid en dat het systeem minder gevoelig is voor centrale storingen.

Jarenlang gold dat centrale systemen schaalvoordelen opleveren, maar dat neemt steeds meer af, stellen de schrijvers. Kleinschalige productie en opslag zijn inmiddels goedkoper en efficiënter. Restwarmte uit kantoren kan met warmtepompen opnieuw worden benut. Zonnestroom kan direct worden ingezet voor warmte of koude, of lokaal worden opgeslagen in batterijen. Dat ontlast het net en voorkomt congestie.