Woonlasten doorbreken grens van € 1.000

Huiseigenaren betalen in 2026 gemiddeld bijna 4% meer aan gemeentelijke woonlasten. Voor het eerst komt het totaalbedrag voor onroerendezaakbelasting, riool- en afvalstoffenheffing boven de €1.000 per huishouden uit. De stijging verschilt sterk per gemeente, met uitschieters tot ver boven het gemiddelde.

Volgens onderzoek van Vereniging Eigen Huis (VEH) komen de gemiddelde woonlasten volgend jaar uit op € 1.001 per huishouden, een stijging van 3,9% ten opzichte van 2025. In een aantal gemeenten lopen de verhogingen op tot 18%, wat neerkomt op bijna € 200 extra per jaar.

Grote verschillen tussen gemeenten

Hoewel de landelijke stijging relatief gematigd is, laat een steekproef onder 106 gemeenten zien dat de verschillen lokaal groot zijn. In gemeenten als Alphen aan den Rijn, Voorst, Rozendaal, Heemskerk en Maasgouw stijgen de woonlasten met 10 tot 18%. Voor huishoudens betekent dit een extra jaarlijkse last van € 98 tot € 189. Daartegenover staan gemeenten waar de stijging beperkt blijft of zelfs afneemt, al zijn die in de minderheid.

OZB belangrijkste kostenpost

De onroerendezaakbelasting (OZB) blijft de grootste component van de gemeentelijke woonlasten. Gemiddeld stijgt de OZB in 2026 met 4,6%, mede door een toename van de gemiddelde WOZ-waarde tot ruim € 415.000. In ongeveer een derde van de gemeenten ligt de OZB-stijging boven het landelijk gemiddelde. Alphen aan den Rijn springt eruit met een stijging van bijna 40%, terwijl ook Voorst en Maasgouw verhogingen van meer dan 25% doorvoeren.

Daling OZB in beperkt aantal gemeenten

Niet overal gaan de OZB-tarieven omhoog. In vijftien gemeenten daalt de belasting juist, met Aa en Hunze als grootste daler (-10,1%). Ook in Deurne en Gulpen-Wittem nemen de OZB-lasten af. Ondanks deze dalingen blijft het aantal gemeenten met verlagingen beperkt in vergelijking met het aantal dat de tarieven verhoogt.

Vooruitblik richting 2028

Gemeenten geven aan zich voor te bereiden op het zogenoemde ‘ravijnjaar’ in 2028, wanneer zij structurele tekorten verwachten. In toelichtingen noemen zij onder meer druk op de begroting, bezuinigingsopgaven en het streven naar kostendekkende heffingen. Volgens VEH bestaat het risico dat huiseigenaren hierdoor steeds vaker worden geconfronteerd met hogere lasten.

Afval- en rioolheffing minder hard omhoog

De afvalstoffenheffing en rioolheffing stijgen in 2026 gemiddeld met respectievelijk 3,7% en 3,6%. Dat is minder dan in 2025, toen de tarieven met circa 5% en 4% toenamen. Deze heffingen mogen wettelijk alleen kostendekkend zijn en worden niet ingezet voor andere gemeentelijke uitgaven.